អ៊ំចាស់ៗពិតជាខ្ចីចាស់ ។ អស់ពីរឿងស្រុកទេស រឿងសុខភាពពួកគាត់ចាប់ផ្តើម
និយាយពីរឿងលេងអុកដែលខ្ញុំចូលចិត្តដែរ ។ ពួកគាត់ថាយើងដូចរឹងត្អឹង
អំណួតខុសរឿងគឺអួតជាងអាមេរិក ចិន បារាំង ជប៉ុនអីទៅទៀត ។ មិន
បើកចិត្តទូលាយទទួលយកអ្វីថ្មីៗ ល្អៗបើទោះបច្ចេកទេសបច្ចេកវិទ្យាគេរក
ឃើញយ៉ាងសម្បើមហើយ ។ តាំងពីលេងអុកលេងតែបើមិនសេះទឹម សេះចង
ចូលចិត្តតែពីរទម្រង់ហ្នឹង ។ អីយ៉ាភ្ញាក់ព្រើត មើលទៅអ៊ំៗជ្រៅជ្រះណាស់តើ ។
គាត់ថាគេអាចលេងទៅ ០៦ទម្រង់ ឬច្រើនជាងហ្នឹងឯណោះ ។ បន្ថែមលើទម្រង់
សេះទឹម សេះចងគាត់បង្ហាញដូចក្នុងរូប ។ ពួកគាត់ថាយើងល្មមដល់ពេល
គិតគូរថ្លឹងថ្លែងរកមេរៀន វិធានការណ៏ ព្រមទាំងគោលនយោបាយអីឲ្យប្រជា
ពលរដ្ឋបានចេះដឹង ឆ្លាត និងចេះគិតគូរពីផលប្រយោជន៏រួមហើយ ។
ស្តាប់គាត់ទៅដូចនឹកឃើញពីពាក្យ "ទន់ភ្លន់ តែមិនទន់ជ្រាយ រឹងប៉ឹងតែ
មិនរឹងរូស" ។ គាត់ថាហ្នឹងហើយតែឃើញតែជ្រាយទៅតែម្តង ហើយនិងរឹង
រូស ។ ខ្ញុំថាមកពីមិនដែលប្រាប់ពន្យល់ឲ្យក្មេងៗដឹងផង ធ្វើម៉េចគ្នា
ចេះ? គឺកម្រឃើញជជែកពិភាក្សាណាស់ទាំងក្នុងគ្រួសារ នៅសាលា និង
ការងារថ្នាក់ជាតិ ។ គាត់ថាហ្នឹងហើយថែមទាំងមិនចូលចិត្តអានទៀត
ប្រើតែអារម្មណ៏ស្រួលតែគេកេង គេបោកមិនដឹងគោលដៅ ចេតនាគេ ។
មើលតែរបបឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៏រកអ្នកទទួលខុសត្រូវ រកមូលហេតុ
ម៉េចបានជាដាច់ចិត្តសម្លាប់ពូជសាសន៏ឯងរកមិនទាន់ដឹងកោះត្រើយ
ឯណាផង ។ ដឹងរឿងអប់រំដែលក៏លើកថាចុះអ៊ំប្រព័ន្ធអប់រំដែលបង្កើត
ជំនឿចិត្ត បង្កើតសមត្ថភាពជំនាញ សមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហា និង
ការទទួលខុសត្រូវម៉េចដែរ? ពួកគាត់ថាបើបានអញ្ចឹងឆ្នាំ ២០១៥ទៅខ្លាច
ការធ្វើសមាហរណកម្មអាស៊ានអី ។ ខ្លាចចូល២០១៥ ហ្នឹងតាមសមត្ថភាព
ខ្លាចតែធ្វើការបាន "តែចាប់ទឹកកក" ឲ្យគេ ។ ចាប់ទឹកកកឲ្យគេមានន័យថា
ម៉េច? គឺដូចរកស៊ីអញ្ចឹងគឺដឹងតែពីខាតគឺចូល២០ ទៅ៣០ចេញទៅគេវិញ
២០០ទៅ៣០០ ហ្នឹងមិនខាត ។ ដូចការងារយើងធ្វើប្រើកម្លាំងពលកម្មច្រើន
ជាពលករជំនាញទាបហ្នឹងមិនដូចចាប់ទឹកកកឲ្យគេ!
អីយ៉ាជជែកជាមួយគាត់ចេះដឹងរឿងបានច្រើនមែន ។ ពិតជាសំណាង ។
បន្ទាប់មកពួកគាត់សួរផ្ចាញ់ផ្ចាល់គ្នារឿងសហរដ្ឋអាមេរិក ។ គាត់លើក
សំណួរថាម៉េចបានជាកំនត់អាណត្តិប្រធាធិបតីតែពីរអាណត្តិ? ហេតុអ្វី
ឧទាហរណ៏ថាប្រធាធិបតីផ្សេងកាន់ពីរអាណត្តិហើយប្រធានាធិបតី
មុនមិនអាចឈរឈ្មោះជាប្រធាធិបតីទៀត? គ្នាគាត់រាងអេះអុញដែរ ។
ពួកគាត់ឆ្លើយថាខ្លាចរឿងបង្កើតបក្សពួក ។ ដល់ទៅបក្សពួកគេ
ខ្លាចតែការផ្តេជ្ញាចិត្ត ការសន្យាថាតម្កល់ផលប្រយោជន៏ប្រទេសជាតិ
និងប្រជាពលរដ្ឋនៅលើតែមាត់មិនអាចសម្រេចបាន ។ ដូច្នេះគេសុខ
ចិត្តប្រធានាធិបតីកាន់តែពីរអាណត្តិ ចប់អាណត្តិអាចចូលជាក្រុម
ប្រឹក្សាផ្តល់យោបល់ដល់ប្រធាធិបតីក្រោយៗទៀតតែប៉ុណ្ណោះ ។
ចុងក្រោយគាត់លើករឿងបីសម្រាប់ពិចារណា:
១) ធ្វើឲ្យផ្លូវឡើងទៅកាន់តំណែងធំឲ្យពិបាកបន្តិចគឺទាមទារការទទួល
ខុសត្រូវទាំងកាយ វិចារ ចិត្ត (ចេតនា និងគោលដៅ) ក្រៅពីជំនាញ
និងមនសិការ ។ មេត្តា ករុណា មុទិតាគឺពិបាកទាយ និងកំណត់បាន
ណាស់ដូច្នេះទាមទារការទទួលខុសត្រូវវិញ ។
២) ទាមទារឲ្យអ្នកកាន់ការបើកចំហរ ចូលចិត្តជជែកពិភាក្សាដោយ
អហិង្សា ដោយសន្តិវិធី វិជ្ជាជីវ: និងប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ។
ទសពិធ៌រាជធម៌ទាំងដប់ ឬពាក្យស្លោក "ទុក្ខរបស់រាស្រ្តជាទុក្ខរបស់ព្រះអង្គ ។"
ពិបាកដឹងណាស់មានតែចង់ឲ្យបើកចំហរ ឲ្យឃើញការទទួលខុសត្រូវ និង
ឃើញការធ្វើល្អជារឿយៗទើបអាចដឹង ។
៣) ឲ្យតម្លៃដល់បញ្ញាជន អ្នកបច្ចេកទេស បណ្ឌិត ស្តាប់និងទទួលយកមតិ
យោបល់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានទុកប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ជាទីប្រឹក្សាម្នាក់ ។
ធនធានមនុស្សជាព្រលឹងរបស់ជាតិ មិនអាចធ្វើដូចសម័យប្រល័យពូជសាសន៏
ចាត់ទុកធនធានមនុស្សជាខ្មាំងជាសត្រូវទេ ។
ស្តាប់ហើយពិតជាសំណាង ពិតជាសំណាងជួបអ៊ំៗជើងចាស់ និងជើងជំនាញ ។
Tuesday, February 18, 2014
បើកចិត្តទូលាយ ចូលចិត្តដាំ និងថែទាំ
បើកចិត្តទូលាយ ចូលចិត្តដាំ និងថែទាំ ។ បើសិនយើងដាំដើមឈើម្នាក់មួយដើម
មិនបាច់សង្ឃឹមថាចង់បានផលបានផ្លែ តែគង់ថ្ងៃណាមួយធ្វើដំណើរកាត់គង់
បានជាម្លប់ ឬអាចជាសាលាឆទានអាចអង្គុយញ៉ាំអាហារបានគង់យើងសប្បាយចិត្ត
ហើយមានអ្នកលួចសរសើរថាមានគំនិតប្រពៃ ។ ហៅថាដាំនៅផ្ទះ ផ្លែនៅផ្សារ ។
ចូលរួមចំណែកប្រកបដោយហេតុផល ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវក្នុងន័យ
ដើម្បីផលប្រយោជន៏រួម ។ ដូចជាជួយកាប់ឆ្ការ សម្អាតវត្ថុមុត រើសដំថ្មស្ទះចេញពី
ផ្លូវ ជួយកាប់ឆាយដើម្បីក្លាយជាផ្លូវអាចធ្វើដំណើរបានទាំងអស់គ្នាមានសុវត្ថិភាព
ទាំងអស់គ្នា ។ អ្នកអាចជួយជាស្បៀងជួយ ជួយជាទឹកជួយ ជួយជាកម្លាំងជួយគឺជួយក្នុងស្មារតីផលប្រយោជន៏រួម ។ សូមកុំប្រជែងកុំមានមោទនភាពក្នុងអំពើអាក្រក់ ។
ហៅថាជួយចូកជួយចែវ ។
ត្រូវតែមានវិន័យ មានគោលការណ៏ មានគម្រោង មានសកម្មភាព និងការចាត់ចែងពេលវេលាមានប្រសិទ្ធិភាព ។ មិនអាចល្អឥតខ្ចោះ តែអ្នកកាន់ការធំត្រូវតែមានទំណួលខុសត្រូវខ្ពស់ ។ នេះនឹកឃើញថាតិច ឬច្រើនបុគ្គលគង់ជំពាក់លំអៀងអគតិ និងទោស:
មោហ: និងតណ្ហា ។ ទោះមានការគិតគូរ ថ្លឹងថ្លែង មានសមាធិក្នុងការសម្រេចចិត្ត
តែស្មារតីទទួលខុសត្រូវចាំបាច់ និងជាអំណះអំណាងនៃគុណភាពខាងលើ ។ នេះបានទៅដល់ :
១) ធ្វើឲ្យផ្លូវឡើងទៅកាន់តំណែងធំឲ្យពិបាកបន្តិចគឺទាមទារការទទួល
ខុសត្រូវទាំងកាយ វិចារ ចិត្ត (ចេតនា និងគោលដៅ) ក្រៅពីជំនាញ
និងមនសិការ ។ មេត្តា ករុណា មុទិតាគឺពិបាកទាយ និងកំណត់បាន
ណាស់ដូច្នេះទាមទារការទទួលខុសត្រូវវិញ ។
២) ទាមទារឲ្យអ្នកកាន់ការបើកចំហរ ចូលចិត្តជជែកពិភាក្សាដោយ
អហិង្សា ដោយសន្តិវិធី វិជ្ជាជីវ: និងប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ។
ទសពិធ៌រាជធម៌ទាំងដប់ ឬពាក្យស្លោក "ទុក្ខរបស់រាស្រ្តជាទុក្ខរបស់ព្រះអង្គ ។"
ពិបាកដឹងណាស់មានតែចង់ឲ្យបើកចំហរ ឲ្យឃើញការទទួលខុសត្រូវ និង
ឃើញការធ្វើល្អជារឿយៗទើបអាចដឹង ។
៣) ឲ្យតម្លៃដល់បញ្ញាជន អ្នកបច្ចេកទេស បណ្ឌិត ស្តាប់និងទទួលយកមតិ
យោបល់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានទុកប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ជាទីប្រឹក្សាម្នាក់ ។
ធនធានមនុស្សជាព្រលឹងរបស់ជាតិ មិនអាចធ្វើដូចសម័យប្រល័យពូជសាសន៏
ចាត់ទុកធនធានមនុស្សជាខ្មាំងជាសត្រូវទេ ។
និង
បើធ្វើជាសមុទ្រទៅហើយ ហេតុអ្វីមិនហ៊ានទទួលទឹកថ្លុក បឹង និងទឹកទន្លេ? (ហៅថាបើកចំហរចិត្តស្តាប់មតិយោបល់ និងចូលចិត្តការពិភាក្សា ។)
បើធ្វើជាសមុទ្រទៅហើយ ហេតុអ្វីខ្លាចដុំថ្មដែលគប់ចូល? (ហៅថាបើកចិត្តទូលាយទទួលការរិះគន់ តែប្រកបដោយសមាធិ ដោយការថ្លឹងថ្លែង និងការពិចារណាគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងមានតុល្យភាព ។)
បើធ្វើជាសមុទ្រទៅហើយ ហេតុអ្វីមិនផ្តល់ជីវិតរស់រានដល់សព្វសត្វទាំងឡាយ ? (ហៅថាការទទួលខុសត្រូវ ។)
អ្នកដឹកនាំជាអ្នកមានទឹកចិត្តសមុទ្រ ឬមហាសមុទ្រព្រោះត្រូវទុកជាគម្រូផង ជាឧទាហរណ៏ល្អ និងជាកេរដំណែលជាវិជ្ជមានសម្រាប់ទាំងបច្ចុប្បន្នភាព និងវដ្តវិលជុំនៃសង្គម ។
និង
សំខាន់បំផុតដែលអ្នកដឹកនាំជាអ្នកមានទឹកចិត្តសមុទ្រ ឬមហាសមុទ្រ ព្រោះត្រូវទុកជាគម្រូផង ជាឧទាហរណ៏ល្អ និងជាកេរដំណែលជាវិជ្ជមានសម្រាប់ទាំងបច្ចុប្បន្នភាព និងវដ្តវិលជុំនៃសង្គម ។ មានគោលខ្លះៗដែលអាចពិចារណាដើម្បីធានាថាសង្គមមួយ
អាចផលិតបានធនធានមនុស្សជាសមុទ្រក្រៅពីកត្តាអ្នកដឹកនាំដែលជាស្នូល :
អ្នកធ្វើការដែលអាចរំលេចបាននូវការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ:គឺ ជាអ្នកធ្វើការសាច់ការ និងអាច បំពេញលទ្ធផលល្អទៅតាមភារកិច្ចរបស់គេ ។ អ្នកទាំងនោះ ជាអ្នកធ្វើការស្មោះត្រង់ ជាអ្នកស្មោះត្រង់នឹងអ្នកទទួលសេវារបស់គេ (ក្នុងក្រុមហ៊ុនស្មោះត្រង់ជាមួយថៅកែ រីឯអ្នកបំរើ សេវាសាធារណ:ស្មោះត្រង់នឹង ភារកិច្ចមានស្មារតីទទួលខុសត្រូវ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ:) ។ ដូចជាបុគ្គលម្នាក់ ដែលប្រទាញប្រទង់ដោយថាមពលពីរគឺវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន ដូចនេះគេត្រូវការ[[ប្រព័ន្ធ យន្តការណ៏ វិន័យ និងវិធានការណ៏ផ្សេងៗដែលធានាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពថាបុគ្គលត្រូវ ប្រើប្រាស់ថាមពលវិជ្ជមានរបស់គេដែលស្តែងចេញយ៉ាងប្រត្យក្សពីទំនួលខុសត្រូវ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ: ប៉ុន្តែមិនមែនថាមពល អវិជ្ជមានដែលមានទំនោរទៅរកសភាវ:គតិដែលលំអៀង និងផ្តេកផ្តួលលើតណ្ហា លោភ: និងទោស:ក្នុងភាពជាបុគ្គលទេ ។ ក្រុមខ្លាំង ប្រព័ន្ធខ្លាំង និងរដ្ឋបាលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ គឺមានសមាសភាពប្រកបដោយថាមពលវិជ្ជមានដែល
រំលេច ដោយទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ: ។ គេត្រូវការប្រព័ន្ធ យន្តការណ៏ វិន័យ និងវិធានការណ៏ផ្សេងៗដែលអាចរំងាប់ និងគ្រប់គ្រងនូវថាមពលអវិជ្ជមានរបស់បុគ្គល ដើម្បីធានាថាបុគ្គលនឹងមិនឡូកឡំយកភាពជាឯកជន ឬទាក់ទាញដោយថាមពល អវិជ្ជមានដែលនាំឲ្យសេវារញ៉េរញ៉ៃ គ្មានស្តង់ដារ គ្មានគុណភាព និងគ្មានការទទួលខុសត្រូវទេ ។ ហើយនៅក្នុងបរិបទនៃ ការប្រកួតប្រជែង និងនិរន្តរ៏ភាពនៃការប្តេជ្ញាចិត្តធ្វើឲ្យសេវា ប្រសើរជាលំដាប់គឺគេការត្រូវបុគ្គល និងសមាជិកនៃក្រុម ឬប្រព័ន្ធដែលប្រើប្រាស់ ថាមពលវិជ្ជមានយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់គឺការទទួលខុសត្រូវ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ: ។]]
យន្តការណ៏ និងយុទ្ធសាស្រ្តចាំបាច់ និងមានប្រសិទ្ធភាពប្រកដ ណាស់គឺការបើកចំហរ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ការបង្កើតWorking Group or Task force និងWebsites for Quality Control and Monitoring និងវេទិការសាធារណ:សម្រាប់ផ្ទេរចំណេះដឹង បច្ចេកទេស បច្ចេកវិទ្យា ការបញ្រ្ជាបគោលនយោបាយ និងការចូលរួម របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ។ ហៅថាភាពជាអ្នកដឹកនាំ ជាអ្នកកាន់ការស្រុកទេស ។
គួរពុំគួរ សូមអភ័យទោស ។ សូមអរគុណ ។
មិនបាច់សង្ឃឹមថាចង់បានផលបានផ្លែ តែគង់ថ្ងៃណាមួយធ្វើដំណើរកាត់គង់
បានជាម្លប់ ឬអាចជាសាលាឆទានអាចអង្គុយញ៉ាំអាហារបានគង់យើងសប្បាយចិត្ត
ហើយមានអ្នកលួចសរសើរថាមានគំនិតប្រពៃ ។ ហៅថាដាំនៅផ្ទះ ផ្លែនៅផ្សារ ។
ចូលរួមចំណែកប្រកបដោយហេតុផល ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវក្នុងន័យ
ដើម្បីផលប្រយោជន៏រួម ។ ដូចជាជួយកាប់ឆ្ការ សម្អាតវត្ថុមុត រើសដំថ្មស្ទះចេញពី
ផ្លូវ ជួយកាប់ឆាយដើម្បីក្លាយជាផ្លូវអាចធ្វើដំណើរបានទាំងអស់គ្នាមានសុវត្ថិភាព
ទាំងអស់គ្នា ។ អ្នកអាចជួយជាស្បៀងជួយ ជួយជាទឹកជួយ ជួយជាកម្លាំងជួយគឺជួយក្នុងស្មារតីផលប្រយោជន៏រួម ។ សូមកុំប្រជែងកុំមានមោទនភាពក្នុងអំពើអាក្រក់ ។
ហៅថាជួយចូកជួយចែវ ។
ត្រូវតែមានវិន័យ មានគោលការណ៏ មានគម្រោង មានសកម្មភាព និងការចាត់ចែងពេលវេលាមានប្រសិទ្ធិភាព ។ មិនអាចល្អឥតខ្ចោះ តែអ្នកកាន់ការធំត្រូវតែមានទំណួលខុសត្រូវខ្ពស់ ។ នេះនឹកឃើញថាតិច ឬច្រើនបុគ្គលគង់ជំពាក់លំអៀងអគតិ និងទោស:
មោហ: និងតណ្ហា ។ ទោះមានការគិតគូរ ថ្លឹងថ្លែង មានសមាធិក្នុងការសម្រេចចិត្ត
តែស្មារតីទទួលខុសត្រូវចាំបាច់ និងជាអំណះអំណាងនៃគុណភាពខាងលើ ។ នេះបានទៅដល់ :
១) ធ្វើឲ្យផ្លូវឡើងទៅកាន់តំណែងធំឲ្យពិបាកបន្តិចគឺទាមទារការទទួល
ខុសត្រូវទាំងកាយ វិចារ ចិត្ត (ចេតនា និងគោលដៅ) ក្រៅពីជំនាញ
និងមនសិការ ។ មេត្តា ករុណា មុទិតាគឺពិបាកទាយ និងកំណត់បាន
ណាស់ដូច្នេះទាមទារការទទួលខុសត្រូវវិញ ។
២) ទាមទារឲ្យអ្នកកាន់ការបើកចំហរ ចូលចិត្តជជែកពិភាក្សាដោយ
អហិង្សា ដោយសន្តិវិធី វិជ្ជាជីវ: និងប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ។
ទសពិធ៌រាជធម៌ទាំងដប់ ឬពាក្យស្លោក "ទុក្ខរបស់រាស្រ្តជាទុក្ខរបស់ព្រះអង្គ ។"
ពិបាកដឹងណាស់មានតែចង់ឲ្យបើកចំហរ ឲ្យឃើញការទទួលខុសត្រូវ និង
ឃើញការធ្វើល្អជារឿយៗទើបអាចដឹង ។
៣) ឲ្យតម្លៃដល់បញ្ញាជន អ្នកបច្ចេកទេស បណ្ឌិត ស្តាប់និងទទួលយកមតិ
យោបល់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានទុកប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ជាទីប្រឹក្សាម្នាក់ ។
ធនធានមនុស្សជាព្រលឹងរបស់ជាតិ មិនអាចធ្វើដូចសម័យប្រល័យពូជសាសន៏
ចាត់ទុកធនធានមនុស្សជាខ្មាំងជាសត្រូវទេ ។
និង
បើធ្វើជាសមុទ្រទៅហើយ ហេតុអ្វីមិនហ៊ានទទួលទឹកថ្លុក បឹង និងទឹកទន្លេ? (ហៅថាបើកចំហរចិត្តស្តាប់មតិយោបល់ និងចូលចិត្តការពិភាក្សា ។)
បើធ្វើជាសមុទ្រទៅហើយ ហេតុអ្វីខ្លាចដុំថ្មដែលគប់ចូល? (ហៅថាបើកចិត្តទូលាយទទួលការរិះគន់ តែប្រកបដោយសមាធិ ដោយការថ្លឹងថ្លែង និងការពិចារណាគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងមានតុល្យភាព ។)
បើធ្វើជាសមុទ្រទៅហើយ ហេតុអ្វីមិនផ្តល់ជីវិតរស់រានដល់សព្វសត្វទាំងឡាយ ? (ហៅថាការទទួលខុសត្រូវ ។)
អ្នកដឹកនាំជាអ្នកមានទឹកចិត្តសមុទ្រ ឬមហាសមុទ្រព្រោះត្រូវទុកជាគម្រូផង ជាឧទាហរណ៏ល្អ និងជាកេរដំណែលជាវិជ្ជមានសម្រាប់ទាំងបច្ចុប្បន្នភាព និងវដ្តវិលជុំនៃសង្គម ។
និង
សំខាន់បំផុតដែលអ្នកដឹកនាំជាអ្នកមានទឹកចិត្តសមុទ្រ ឬមហាសមុទ្រ ព្រោះត្រូវទុកជាគម្រូផង ជាឧទាហរណ៏ល្អ និងជាកេរដំណែលជាវិជ្ជមានសម្រាប់ទាំងបច្ចុប្បន្នភាព និងវដ្តវិលជុំនៃសង្គម ។ មានគោលខ្លះៗដែលអាចពិចារណាដើម្បីធានាថាសង្គមមួយ
អាចផលិតបានធនធានមនុស្សជាសមុទ្រក្រៅពីកត្តាអ្នកដឹកនាំដែលជាស្នូល :
អ្នកធ្វើការដែលអាចរំលេចបាននូវការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ:គឺ ជាអ្នកធ្វើការសាច់ការ និងអាច បំពេញលទ្ធផលល្អទៅតាមភារកិច្ចរបស់គេ ។ អ្នកទាំងនោះ ជាអ្នកធ្វើការស្មោះត្រង់ ជាអ្នកស្មោះត្រង់នឹងអ្នកទទួលសេវារបស់គេ (ក្នុងក្រុមហ៊ុនស្មោះត្រង់ជាមួយថៅកែ រីឯអ្នកបំរើ សេវាសាធារណ:ស្មោះត្រង់នឹង ភារកិច្ចមានស្មារតីទទួលខុសត្រូវ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ:) ។ ដូចជាបុគ្គលម្នាក់ ដែលប្រទាញប្រទង់ដោយថាមពលពីរគឺវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន ដូចនេះគេត្រូវការ[[ប្រព័ន្ធ យន្តការណ៏ វិន័យ និងវិធានការណ៏ផ្សេងៗដែលធានាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពថាបុគ្គលត្រូវ ប្រើប្រាស់ថាមពលវិជ្ជមានរបស់គេដែលស្តែងចេញយ៉ាងប្រត្យក្សពីទំនួលខុសត្រូវ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ: ប៉ុន្តែមិនមែនថាមពល អវិជ្ជមានដែលមានទំនោរទៅរកសភាវ:គតិដែលលំអៀង និងផ្តេកផ្តួលលើតណ្ហា លោភ: និងទោស:ក្នុងភាពជាបុគ្គលទេ ។ ក្រុមខ្លាំង ប្រព័ន្ធខ្លាំង និងរដ្ឋបាលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ គឺមានសមាសភាពប្រកបដោយថាមពលវិជ្ជមានដែល
រំលេច ដោយទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ: ។ គេត្រូវការប្រព័ន្ធ យន្តការណ៏ វិន័យ និងវិធានការណ៏ផ្សេងៗដែលអាចរំងាប់ និងគ្រប់គ្រងនូវថាមពលអវិជ្ជមានរបស់បុគ្គល ដើម្បីធានាថាបុគ្គលនឹងមិនឡូកឡំយកភាពជាឯកជន ឬទាក់ទាញដោយថាមពល អវិជ្ជមានដែលនាំឲ្យសេវារញ៉េរញ៉ៃ គ្មានស្តង់ដារ គ្មានគុណភាព និងគ្មានការទទួលខុសត្រូវទេ ។ ហើយនៅក្នុងបរិបទនៃ ការប្រកួតប្រជែង និងនិរន្តរ៏ភាពនៃការប្តេជ្ញាចិត្តធ្វើឲ្យសេវា ប្រសើរជាលំដាប់គឺគេការត្រូវបុគ្គល និងសមាជិកនៃក្រុម ឬប្រព័ន្ធដែលប្រើប្រាស់ ថាមពលវិជ្ជមានយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់គឺការទទួលខុសត្រូវ មនសិការ និងវិជ្ជាជីវ: ។]]
យន្តការណ៏ និងយុទ្ធសាស្រ្តចាំបាច់ និងមានប្រសិទ្ធភាពប្រកដ ណាស់គឺការបើកចំហរ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ការបង្កើតWorking Group or Task force និងWebsites for Quality Control and Monitoring និងវេទិការសាធារណ:សម្រាប់ផ្ទេរចំណេះដឹង បច្ចេកទេស បច្ចេកវិទ្យា ការបញ្រ្ជាបគោលនយោបាយ និងការចូលរួម របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ។ ហៅថាភាពជាអ្នកដឹកនាំ ជាអ្នកកាន់ការស្រុកទេស ។
គួរពុំគួរ សូមអភ័យទោស ។ សូមអរគុណ ។
ទន់ភ្លន់តែមិនទន់ជ្រាយ រឹងប៉ឹងតែមិនរឹងរូស ។
ទន់ភ្លន់តែមិនទន់ជ្រាយ រឹងប៉ឹងតែមិនរឹងរូស ។
មិនថាភេទណាបុរស ឬស្រ្តីសុទ្ធតែមានបែបផែនជីវិត និងជំរើស
ផ្ទាល់ខ្លួន ហើយគ្មានអ្នកណាអាចហាមឃាត់មិនឲ្យ
ពេលខ្លះដឹងហើយថាកុំយកកំហឹងទល់កំ
តែបើខឹងដាច់ក្បាលដាច់កន្ទុយហើយប
អញ្ចឹងមិនថាភេទណាគោរពគ្នាទៅវិញម
ដែលយើងចង់ឲ្យគេធ្វើមកលើយើង ។ មិនអាចច្រង៉េងច្រង៉ាង
មិននិយាយហេតុផលហើយចង់ឲ្យតែគេអោន
យើងកើតទេ ។ ហើយការទទួលខុសត្រូវក្នុងមុខងារម
សីលធម៌ មិនមែនជាឆន្ទះទេ តែជាកាតព្វកិច្ច ។
សូមចូលរួមសមភាពយេនឌ័របន្តិចបន្ត
មិនថាភេទណាបុរស ឬស្រ្តីសុទ្ធតែមានបែបផែនជីវិត និងជំរើស
ផ្ទាល់ខ្លួន ហើយគ្មានអ្នកណាអាចហាមឃាត់មិនឲ្យ
ពេលខ្លះដឹងហើយថាកុំយកកំហឹងទល់កំ
តែបើខឹងដាច់ក្បាលដាច់កន្ទុយហើយប
អញ្ចឹងមិនថាភេទណាគោរពគ្នាទៅវិញម
ដែលយើងចង់ឲ្យគេធ្វើមកលើយើង ។ មិនអាចច្រង៉េងច្រង៉ាង
មិននិយាយហេតុផលហើយចង់ឲ្យតែគេអោន
យើងកើតទេ ។ ហើយការទទួលខុសត្រូវក្នុងមុខងារម
សីលធម៌ មិនមែនជាឆន្ទះទេ តែជាកាតព្វកិច្ច ។
សូមចូលរួមសមភាពយេនឌ័របន្តិចបន្ត
សូមថែសុខភាពអ្នក
សូមថែសុខភាពអ្នក
សូមនិយាយពីទម្លាប់មួយដែលគួរតែពិចារណា និងស្វែងយល់ ។
ទម្លាប់នោះគឺពេលឈឺតែងតែទៅរត់រកទិញថ្នាំពីឪសថស្ថានតែ
ម្តងហើយភាគច្រើនមិនមានវេជ្ជបញ្ជាទិញថ្នាំ ឬទទួលការពិនិត្យ
វិនិច្ឆ័យរោគដោយដុកទ័រទេ ។ មិនមែនថាឪសថស្ថានមិនត្រូវលក់
ថ្នាំឲ្យទេ តែវាជាគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់ពីព្រោះមិនដឹងរោគវិនិច្ឆ័យ
ច្បាស់លាស់ ហើយផលប៉ះពាល់ (Side Effect)ចំពោះផ្នែក ឬគ្រឿង
ក្នុងក្នុងរយះពេលវែងមិនដឹងយ៉ាងណា ។ ជាធម្មតាលើកលែងអ្នក
ជំងឺស្លាប់តែម្តងទើបសាព៌តមាន ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធខ្វែងដៃខ្វែង
ជើងស្រាវជ្រាវរកមូលហេតុជំងឺ ឬថ្នាំឧទាហរណ៏ដែលអ្នកស្លាប់
បានលេប ។ ប៉ុន្តែចុះផលប៉ះពាល់ដែលបណ្តាលពីថ្នាំដែលអាចហួស
ដឺលេ (Expired date)ដែលខូចគុណភាព ឬផលប៉ះពាល់ពីថ្នាំ
ដែលលក់ដោយអវត្តមានការវិនិច្ឆ័យរោគពីដុកទ័រ តើអ្នក
ណាជាអ្នកតាមដាន និងទទួលខុសត្រូវ? លេបម្តង ឬច្រើនដង
បណ្តាលឲ្យស្លាប់គឺស្រួលតាមដានថ្នាំ និងកន្លែងទិញទេ ចុះ
ជំងឺភាគច្រើនដែលក្នុងរយះពេលយូរបានធ្វើទុក្ខ បានធ្ងន់ធ្ងរ
ហើយរ៉ាំរ៉ៃតែម្តង តើការត្រួតពិនិត្យ តាមដាន និងមូលហេតុទទួល
ខុសត្រូវអាចរកឃើញយ៉ាងដូចម្តេច?
ពេលអ្នកជំងឺម្នាក់ទៅទិញថ្នាំពីឪសថស្ថាន គេអាចគិតថានេះជា
រឿងបុគ្គលម្នាក់ ។ តែបើសិក្សាពីអាកប្បកិរិយាបុគ្គលទូទៅគេ
អាចលើកសំណួរដូច្នេះថាតើនេះជាទំនោររបស់អ្នកជំងឺភាគច្រើន
ទេ? តើអ្នកជំងឺតែងតែជ្រើសរើសការទិញថ្នាំផ្ទាល់ពីឪសថស្ថាន
តែម្តង ហើយជាទួទៅមិនទៅពេទ្យរកការវិនិច្ឆ័យជំងឺពីដុកទ័រទេ?
តើពួកគេយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់ដោយការប្រើថ្នាំក្នុងកំរិតណា?
បើក្នុង ១០០នាក់មាន៩០នាក់ហើយទៅទិញផ្ទាល់តែម្តង និងមិន
យល់ពីផលប៉ះពាល់ ទំនោរនេះត្រូវសិក្សាច្បាស់លាស់ និងគិតគូរ
យកចិត្តទុកដាក់ពីព្រោះវាអាចបង្កបញ្ហាដល់សុខមាលភាព
សង្គម ជាបន្ទុកសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ។ រឿងនេះអាចជារឿង
បុគ្គលតែជាតថភាព នេះបញ្ហារួមដែលទាមទារការយកចិត្តទុក
ដាក់ទាំងអស់គ្នា និងចូលរួមដោះស្រាយទាំងអស់គ្នា ។
ទោះអត្មានិយមប៉ុណ្ណា គេត្រូវទទួលស្គាល់ថាគេមិនអាចគេច
ឬដើរចេញពីបញ្ហាប្រឈមដូចជាខ្យល់អាកាសនៅក្នុងបរិស្ថាន
ចំណីអារហារ ផ្លែឈើថាតើមានជាតិគឺមី មានការត្រួតពិនិត្យ
ថាអាចបណ្តាលឲ្យប៉ះពាល់សុខភាពទេ? ថាតើថ្នាំដែលគេទិញ
ខូចគុណភាព ឬមានផលប៉ះពាល់ទេ?
ប៉ុន្តែតថភាពជាក់ស្តែងមួយទៀតគឺចំណេះដឹង និងសមត្ថភាព
ក្នុងការស្វែងយល់បញ្ហានេះទៅលើសពីអ្វីដែលប្រជាពលរដ្ឋអាច
គ្រប់គ្រងបាន ។ ទៅលើសពីព្រោះប្រជាពលរដ្ឋមិនមែនជាអ្នក
ឯកទេស មិនមែនជាសមត្ថកិច្ច ឬស្ថាប័នដែលមានសមត្ថភាព
ឯកទេសបើទោះជាមានការទទួលខុសត្រូវមួយចំណែកធំក្នុង
ការជ្រើសរើស និងសម្រេចចិត្តសម្រាប់សុខភាពខ្លួនឯង ។
ហេតុនេះទើបទាមទារការត្រួតពិនិត្យ តាមដាន និងការទទួល
ខុសត្រូវខ្ពស់ប្រកបដោយវិជ្ជាជីវ:ដោយអ្នកឯកទេស បុគ្គល និងស្ថាប័ន
ពាក់ព័ន្ធពីព្រោះការថ្លោះថ្លោយ ការឆកល្វែង និងការមិន
ទទួលខុសត្រូវធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខមាលភាពប្រជាពលរដ្ឋ
ធ្វើឲ្យធ្លាក់ចុះសមត្ថភាពផលិតកម្មដោយសារសុខភាព ជាបន្ទុក
គ្រួសារ និងសង្គមចំពោះការចំណាយព្យាបាល និងប៉ះពាល់ដល់
សេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូល ។
ជាចុងក្រោយនៅពេលទម្លាប់ ឬទំនោរនៃការទិញថ្នាំនៅ
ឪសថស្ថានផ្ទាល់ដោយមិនឆ្លងកាត់រោគវិនិច្ឆ័យ និងវេជ្ជបញ្ជា
ពីពេទ្យ និងដុកទ័រត្រូវតែជៀសវាង រដ្ឋត្រូវចាត់វិធានការណ៏
ម៉ឺងម៉ាត់ និងបង្កើតគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិក្នុងការ
គ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ និងលក់ទិញថ្នាំពេទ្យ ។ ការទិញលក់ និង
ការប្រើប្រាស់ថ្នាំត្រូវឆ្លងកាត់រោគវិនិច្ឆ័យពីពេទ្យ ពីដុកទ័រ មាន
វិជ្ជបញ្ជា មានការទទួលខុសត្រូវទាំងភាគីពេទ្យ ដុកទ័រ ឪសថស្ថាន
និងអ្នកជំងឺ ។ អាចជាបញ្ហាស្មុគស្មាញ ប៉ុន្តែដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាព
និងសុវត្ថិភាពក្នុងរយះពេលវែង ការទទួលខុសត្រូវពីភាគីទាំងអស់
ខាងលើពិតជាមូលដ្ឋានចាំបាច់ណាស់ ។ អភិបាលកិច្ចល្អ តម្លាភាព
និងគណេយ្យភាពក៏ផ្តល់ផលប្រយោជន៏ទូលំទូលាយនៅក្នុងបញ្ហានេះ
ដែលអាចដើរទន្ទឹមគ្នានឹងការបើកចំហរ ការទទួលខុសត្រូវ និង
វិជ្ជាជីវ: ។
ខ្ញុំសរសេរអត្ថបទខ្លីនេះមិនតំណាងថាជាអ្នកឯកទេសពេទ្យទេ ។ ដូច
បានសរសេររៀបរាប់ មុនទិញ ឬប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យសូមឆ្លងកាត់រោគ
វិនិច័្ឆយ និងទទួលវេជ្ជបញ្ជាពីដុកទ័ររបស់អ្នក ។
សូមជួយណែនាំ ។ សូមថែសុខភាពអ្នក ។
សូមនិយាយពីទម្លាប់មួយដែលគួរតែពិចារណា និងស្វែងយល់ ។
ទម្លាប់នោះគឺពេលឈឺតែងតែទៅរត់រកទិញថ្នាំពីឪសថស្ថានតែ
ម្តងហើយភាគច្រើនមិនមានវេជ្ជបញ្ជាទិញថ្នាំ ឬទទួលការពិនិត្យ
វិនិច្ឆ័យរោគដោយដុកទ័រទេ ។ មិនមែនថាឪសថស្ថានមិនត្រូវលក់
ថ្នាំឲ្យទេ តែវាជាគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់ពីព្រោះមិនដឹងរោគវិនិច្ឆ័យ
ច្បាស់លាស់ ហើយផលប៉ះពាល់ (Side Effect)ចំពោះផ្នែក ឬគ្រឿង
ក្នុងក្នុងរយះពេលវែងមិនដឹងយ៉ាងណា ។ ជាធម្មតាលើកលែងអ្នក
ជំងឺស្លាប់តែម្តងទើបសាព៌តមាន ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធខ្វែងដៃខ្វែង
ជើងស្រាវជ្រាវរកមូលហេតុជំងឺ ឬថ្នាំឧទាហរណ៏ដែលអ្នកស្លាប់
បានលេប ។ ប៉ុន្តែចុះផលប៉ះពាល់ដែលបណ្តាលពីថ្នាំដែលអាចហួស
ដឺលេ (Expired date)ដែលខូចគុណភាព ឬផលប៉ះពាល់ពីថ្នាំ
ដែលលក់ដោយអវត្តមានការវិនិច្ឆ័យរោគពីដុកទ័រ តើអ្នក
ណាជាអ្នកតាមដាន និងទទួលខុសត្រូវ? លេបម្តង ឬច្រើនដង
បណ្តាលឲ្យស្លាប់គឺស្រួលតាមដានថ្នាំ និងកន្លែងទិញទេ ចុះ
ជំងឺភាគច្រើនដែលក្នុងរយះពេលយូរបានធ្វើទុក្ខ បានធ្ងន់ធ្ងរ
ហើយរ៉ាំរ៉ៃតែម្តង តើការត្រួតពិនិត្យ តាមដាន និងមូលហេតុទទួល
ខុសត្រូវអាចរកឃើញយ៉ាងដូចម្តេច?
ពេលអ្នកជំងឺម្នាក់ទៅទិញថ្នាំពីឪសថស្ថាន គេអាចគិតថានេះជា
រឿងបុគ្គលម្នាក់ ។ តែបើសិក្សាពីអាកប្បកិរិយាបុគ្គលទូទៅគេ
អាចលើកសំណួរដូច្នេះថាតើនេះជាទំនោររបស់អ្នកជំងឺភាគច្រើន
ទេ? តើអ្នកជំងឺតែងតែជ្រើសរើសការទិញថ្នាំផ្ទាល់ពីឪសថស្ថាន
តែម្តង ហើយជាទួទៅមិនទៅពេទ្យរកការវិនិច្ឆ័យជំងឺពីដុកទ័រទេ?
តើពួកគេយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់ដោយការប្រើថ្នាំក្នុងកំរិតណា?
បើក្នុង ១០០នាក់មាន៩០នាក់ហើយទៅទិញផ្ទាល់តែម្តង និងមិន
យល់ពីផលប៉ះពាល់ ទំនោរនេះត្រូវសិក្សាច្បាស់លាស់ និងគិតគូរ
យកចិត្តទុកដាក់ពីព្រោះវាអាចបង្កបញ្ហាដល់សុខមាលភាព
សង្គម ជាបន្ទុកសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ។ រឿងនេះអាចជារឿង
បុគ្គលតែជាតថភាព នេះបញ្ហារួមដែលទាមទារការយកចិត្តទុក
ដាក់ទាំងអស់គ្នា និងចូលរួមដោះស្រាយទាំងអស់គ្នា ។
ទោះអត្មានិយមប៉ុណ្ណា គេត្រូវទទួលស្គាល់ថាគេមិនអាចគេច
ឬដើរចេញពីបញ្ហាប្រឈមដូចជាខ្យល់អាកាសនៅក្នុងបរិស្ថាន
ចំណីអារហារ ផ្លែឈើថាតើមានជាតិគឺមី មានការត្រួតពិនិត្យ
ថាអាចបណ្តាលឲ្យប៉ះពាល់សុខភាពទេ? ថាតើថ្នាំដែលគេទិញ
ខូចគុណភាព ឬមានផលប៉ះពាល់ទេ?
ប៉ុន្តែតថភាពជាក់ស្តែងមួយទៀតគឺចំណេះដឹង និងសមត្ថភាព
ក្នុងការស្វែងយល់បញ្ហានេះទៅលើសពីអ្វីដែលប្រជាពលរដ្ឋអាច
គ្រប់គ្រងបាន ។ ទៅលើសពីព្រោះប្រជាពលរដ្ឋមិនមែនជាអ្នក
ឯកទេស មិនមែនជាសមត្ថកិច្ច ឬស្ថាប័នដែលមានសមត្ថភាព
ឯកទេសបើទោះជាមានការទទួលខុសត្រូវមួយចំណែកធំក្នុង
ការជ្រើសរើស និងសម្រេចចិត្តសម្រាប់សុខភាពខ្លួនឯង ។
ហេតុនេះទើបទាមទារការត្រួតពិនិត្យ តាមដាន និងការទទួល
ខុសត្រូវខ្ពស់ប្រកបដោយវិជ្ជាជីវ:ដោយអ្នកឯកទេស បុគ្គល និងស្ថាប័ន
ពាក់ព័ន្ធពីព្រោះការថ្លោះថ្លោយ ការឆកល្វែង និងការមិន
ទទួលខុសត្រូវធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខមាលភាពប្រជាពលរដ្ឋ
ធ្វើឲ្យធ្លាក់ចុះសមត្ថភាពផលិតកម្មដោយសារសុខភាព ជាបន្ទុក
គ្រួសារ និងសង្គមចំពោះការចំណាយព្យាបាល និងប៉ះពាល់ដល់
សេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូល ។
ជាចុងក្រោយនៅពេលទម្លាប់ ឬទំនោរនៃការទិញថ្នាំនៅ
ឪសថស្ថានផ្ទាល់ដោយមិនឆ្លងកាត់រោគវិនិច្ឆ័យ និងវេជ្ជបញ្ជា
ពីពេទ្យ និងដុកទ័រត្រូវតែជៀសវាង រដ្ឋត្រូវចាត់វិធានការណ៏
ម៉ឺងម៉ាត់ និងបង្កើតគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិក្នុងការ
គ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ និងលក់ទិញថ្នាំពេទ្យ ។ ការទិញលក់ និង
ការប្រើប្រាស់ថ្នាំត្រូវឆ្លងកាត់រោគវិនិច្ឆ័យពីពេទ្យ ពីដុកទ័រ មាន
វិជ្ជបញ្ជា មានការទទួលខុសត្រូវទាំងភាគីពេទ្យ ដុកទ័រ ឪសថស្ថាន
និងអ្នកជំងឺ ។ អាចជាបញ្ហាស្មុគស្មាញ ប៉ុន្តែដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាព
និងសុវត្ថិភាពក្នុងរយះពេលវែង ការទទួលខុសត្រូវពីភាគីទាំងអស់
ខាងលើពិតជាមូលដ្ឋានចាំបាច់ណាស់ ។ អភិបាលកិច្ចល្អ តម្លាភាព
និងគណេយ្យភាពក៏ផ្តល់ផលប្រយោជន៏ទូលំទូលាយនៅក្នុងបញ្ហានេះ
ដែលអាចដើរទន្ទឹមគ្នានឹងការបើកចំហរ ការទទួលខុសត្រូវ និង
វិជ្ជាជីវ: ។
ខ្ញុំសរសេរអត្ថបទខ្លីនេះមិនតំណាងថាជាអ្នកឯកទេសពេទ្យទេ ។ ដូច
បានសរសេររៀបរាប់ មុនទិញ ឬប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យសូមឆ្លងកាត់រោគ
វិនិច័្ឆយ និងទទួលវេជ្ជបញ្ជាពីដុកទ័ររបស់អ្នក ។
សូមជួយណែនាំ ។ សូមថែសុខភាពអ្នក ។
កុំពេក
កុំស្រឡាញ់ពេក កុំស្អប់ពេក ។ ស្រឡាញ់ពេកទៅជាហួងហែង ដៃគូរអ្នកក៏ធុញ
ហើយមិនត្រឹមតែធុញទេ នៅថាអ្នកមិនទុកចិត្តគេផង ឬថាប្រច័ណ្ឌហួសហេតុ ។
ពាក្យ "ពេក" មិនល្អទេតែគួរជំនួសវិញដោយការថ្លឹងថ្លែង ដោយការទទួលខុសត្រូវ
និងសមស្របតាមបច្ចេកទេស ឬច្បាប់ ។ ឧទាហរណ៏រសជាតិផ្អែមពេកដោយស្ករ
ច្រើនពេកទៅជាវិវឌ្ឍន៏ជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម ។ អាហារ ផ្លែឈើជាតិគីមីច្រើនពេក
ទៅជាមហារីក ។ ផឹកស្រាច្រើនពេកទៅជាក្រិនថ្លើម លើសឈាម ឬទាចទឹក ។
ទុកចិត្តពេកមិនពិចារណា ផ្តល់សិទ្ធិសម្រេច ចុះហត្ថលេខាអ្វីមិនបានអាន មិន
ពិនិត្យ មិនមានសាក្សីជាមេធាវីអាចនាំដល់ការបោកប្រាស់ ។ ភូតនៅហោរ ចោរ
នៅជាង ។ ការងារល្អត្រូវសរសើរ ការងារមិនល្អត្រូវទទួលការបន្ទោស ទទួលស្គាល់
កំហុស និងរៀនពីចំណុចខ្សោយ ។ គឺទុកចិត្តដោយវាយតម្លៃចំពោះការងារម្តង
មួយៗ តែក៏ត្រូវមានគោលដៅ មានគោលការណ៏ វិន័យច្បាស់លាស់ មិនអាចមិន
ច្បាស់ខ្លួនឯងដែរងាកតែបន្ទោសគេទេ ។
ហើយពាក្យពេកក៏មិនល្អ ដល់តិចពេកក៏នៅតែមិនល្អ ។ មានតែបត់បែនខ្លះនៅក្នុង
ទំនាក់ទំនង ។ និយាយពីទំនាក់ទំនងបើភាគីម្ខាងណារៀង "ង៉ក់ង៉ច្រើន" ភាគីម្ខាង
ទៀតមានតែពូកែ "លួង ឬភរ" ។ គួរតែច្បាស់លាស់ ម៉ត់ចត់ចំពោះខ្លួនឯង នោះ
អ្នកដទៃក៏ពិបាកបន្លែបន្លំ ឬឡេះឡោះងាយស្រួលដែរ ។ តែប្រយ័ត្នរឿង "ចាញ់សម្រស់
មុនការ និងរឿងមិនប្រញាប់ទៅប្រមូលខោអាវមកទុកមុនភ្លៀង" ។ និយាយរឿង
ទំនាក់ទំនងស៊ីជំរៅបន្តិចចុះ ។ ច្រើនតែដំបូងគឺប្រឹងរៀបចំបុគ្គលិកលក្ខណ: ប្រឹង
សម្រប និងប្រឹងធ្វើមិនឲ្យទាស់ចិត្តគ្នាទេចង់អ្វីក៏ត្រូវគ្នាដែរ ។ នេះហៅលាក់រាងខ្លួន
មិនចង់ឲ្យថាមិនចូលចិត្តចំណុចខ្សោយរាងខ្លួន ។ ដល់តែជិតស្និទ្ធមែនទែន ចាប់
ផ្តើមចេញចរិតពិត ចំណង់ចំណូលចិត្តពិតជាដើម តាំងថាពីដំបូងផ្អែមម្លេះ ហើយ
ឥឡូវម៉េចគិតតែខ្លួនឯង ឬមិនថ្នាក់ថ្នមអីជាដើម ។ ជាមតិផ្ទាល់ខ្លួនគួរតែឈ្លោះគ្នា
ឲ្យហើយមុនរៀបអាពាហ៏ពិពាហ៏ ។ គួរស្វែងយល់ចិត្ត ស្វែងយល់ចំណុចខ្សោយ ចំណាយ
ពេលសមល្មម និងពិចារណាទាំងចំណុចល្អ និងចំណុចខ្សោយ ថាតើឆ្នាំងណាគ្របហ្នឹងអត់?
ថាតើស៊ីខ្សែ ស៊ីស្ទីលគ្នាឬអត់? ថាតើទ្រាំគ្នាបានប៉ុណ្ណា? អាចសម្របគ្នា និងទទួលយក
ចំណុចខ្សោយគ្នាប៉ុណ្ណា? ចំណុចខាងលើមិនមែនធានាថាជីវិតគូរនឹងមិនមានបញ្ហា
ឬបែកបាក់ទេ តែគ្រាន់ជាចំណុចអាចពិចារណាបាន ។ ហើយពិតជាពេញចិត្តចំពោះ
ការសរសេរបង្ហោះរបស់មិត្តដែលថា "ការរៀបអាពាហ៏ពិពាហ៏មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចទេ
តែជាជម្រើស ។" ត្រឹមត្រូវ ហេតុអ្វីបង្ខំចិត្តរៀបការដោយមិនច្បាស់លាស់ ឬតាមដំណើរ
បើរើសបានល្អក៏ល្អ បើមិនល្អក៏តាមយថាកម្ម?
ជាចុងក្រោយ "ច្រើនពេក ឬតិចពេក" សុទ្ធតែមិនល្មម ហើយល្មមពេលខ្លះវាប្រែប្រួល
ទៅតាមបុគ្គល ឬក្រុមមួយៗ ។ ប៉ុន្តែរឿងដែលគួរពិចារណាគឺមិនគួរស្រឡាញ់ពេក
ឬស្អប់ពេក ឬវិនិច្ឆ័យនរណាម្នាក់ដោយយើងមិនមានពត៌មានគ្រប់គ្រាន់ទេ ។ យើង
ត្រូវតែឆ្ងល់ទៅវិញទេនៅពេលមានបុគ្គលប្រឹងប្រែងប្រើពាក្យសម្តីផ្អែមជ្រុល ប្រឹង
ប្រែងយកចិត្តយើងដើម្បីឲ្យយើងទុកចិត្តតែមិនបានលើកបង្ហាញពីសេចក្តីលំអិត
ចេតនា ឬគោលដៅ ។ មិនចាំបាច់ផ្អែមជ្រុល ឬលួងលោមយកចិត្តអីពេកទេ តែ
ត្រូវការសេចក្តីស្មោះត្រង់ ហើយសេចក្តីស្មោះត្រង់មានន័យថាអាចពិភាក្សា អាចបង្ហាញ
សេចក្តីលំអិត បញ្ជាក់ពីគោលដៅ ចេតនា ឬនិយាយបង្ហាញពីយន្តការណ៏ និងផ្លូវច្បាប់
ប្រសិនមានបញ្ហា ។ ផ្អែមពេក លួងលោមពេក ឬទុកចិត្តពេកតែខ្វះសេចក្តីលំអិត
និងយន្តការណ៏ដោះស្រាយបញ្ហាពេលក្រោយជាអន្ទាក់ដ៏ពិសពុលដែលគួរតែជៀសវាង ។
ហើយមិនត្រឹមតែធុញទេ នៅថាអ្នកមិនទុកចិត្តគេផង ឬថាប្រច័ណ្ឌហួសហេតុ ។
ពាក្យ "ពេក" មិនល្អទេតែគួរជំនួសវិញដោយការថ្លឹងថ្លែង ដោយការទទួលខុសត្រូវ
និងសមស្របតាមបច្ចេកទេស ឬច្បាប់ ។ ឧទាហរណ៏រសជាតិផ្អែមពេកដោយស្ករ
ច្រើនពេកទៅជាវិវឌ្ឍន៏ជាជំងឺទឹកនោមផ្អែម ។ អាហារ ផ្លែឈើជាតិគីមីច្រើនពេក
ទៅជាមហារីក ។ ផឹកស្រាច្រើនពេកទៅជាក្រិនថ្លើម លើសឈាម ឬទាចទឹក ។
ទុកចិត្តពេកមិនពិចារណា ផ្តល់សិទ្ធិសម្រេច ចុះហត្ថលេខាអ្វីមិនបានអាន មិន
ពិនិត្យ មិនមានសាក្សីជាមេធាវីអាចនាំដល់ការបោកប្រាស់ ។ ភូតនៅហោរ ចោរ
នៅជាង ។ ការងារល្អត្រូវសរសើរ ការងារមិនល្អត្រូវទទួលការបន្ទោស ទទួលស្គាល់
កំហុស និងរៀនពីចំណុចខ្សោយ ។ គឺទុកចិត្តដោយវាយតម្លៃចំពោះការងារម្តង
មួយៗ តែក៏ត្រូវមានគោលដៅ មានគោលការណ៏ វិន័យច្បាស់លាស់ មិនអាចមិន
ច្បាស់ខ្លួនឯងដែរងាកតែបន្ទោសគេទេ ។
ហើយពាក្យពេកក៏មិនល្អ ដល់តិចពេកក៏នៅតែមិនល្អ ។ មានតែបត់បែនខ្លះនៅក្នុង
ទំនាក់ទំនង ។ និយាយពីទំនាក់ទំនងបើភាគីម្ខាងណារៀង "ង៉ក់ង៉ច្រើន" ភាគីម្ខាង
ទៀតមានតែពូកែ "លួង ឬភរ" ។ គួរតែច្បាស់លាស់ ម៉ត់ចត់ចំពោះខ្លួនឯង នោះ
អ្នកដទៃក៏ពិបាកបន្លែបន្លំ ឬឡេះឡោះងាយស្រួលដែរ ។ តែប្រយ័ត្នរឿង "ចាញ់សម្រស់
មុនការ និងរឿងមិនប្រញាប់ទៅប្រមូលខោអាវមកទុកមុនភ្លៀង" ។ និយាយរឿង
ទំនាក់ទំនងស៊ីជំរៅបន្តិចចុះ ។ ច្រើនតែដំបូងគឺប្រឹងរៀបចំបុគ្គលិកលក្ខណ: ប្រឹង
សម្រប និងប្រឹងធ្វើមិនឲ្យទាស់ចិត្តគ្នាទេចង់អ្វីក៏ត្រូវគ្នាដែរ ។ នេះហៅលាក់រាងខ្លួន
មិនចង់ឲ្យថាមិនចូលចិត្តចំណុចខ្សោយរាងខ្លួន ។ ដល់តែជិតស្និទ្ធមែនទែន ចាប់
ផ្តើមចេញចរិតពិត ចំណង់ចំណូលចិត្តពិតជាដើម តាំងថាពីដំបូងផ្អែមម្លេះ ហើយ
ឥឡូវម៉េចគិតតែខ្លួនឯង ឬមិនថ្នាក់ថ្នមអីជាដើម ។ ជាមតិផ្ទាល់ខ្លួនគួរតែឈ្លោះគ្នា
ឲ្យហើយមុនរៀបអាពាហ៏ពិពាហ៏ ។ គួរស្វែងយល់ចិត្ត ស្វែងយល់ចំណុចខ្សោយ ចំណាយ
ពេលសមល្មម និងពិចារណាទាំងចំណុចល្អ និងចំណុចខ្សោយ ថាតើឆ្នាំងណាគ្របហ្នឹងអត់?
ថាតើស៊ីខ្សែ ស៊ីស្ទីលគ្នាឬអត់? ថាតើទ្រាំគ្នាបានប៉ុណ្ណា? អាចសម្របគ្នា និងទទួលយក
ចំណុចខ្សោយគ្នាប៉ុណ្ណា? ចំណុចខាងលើមិនមែនធានាថាជីវិតគូរនឹងមិនមានបញ្ហា
ឬបែកបាក់ទេ តែគ្រាន់ជាចំណុចអាចពិចារណាបាន ។ ហើយពិតជាពេញចិត្តចំពោះ
ការសរសេរបង្ហោះរបស់មិត្តដែលថា "ការរៀបអាពាហ៏ពិពាហ៏មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចទេ
តែជាជម្រើស ។" ត្រឹមត្រូវ ហេតុអ្វីបង្ខំចិត្តរៀបការដោយមិនច្បាស់លាស់ ឬតាមដំណើរ
បើរើសបានល្អក៏ល្អ បើមិនល្អក៏តាមយថាកម្ម?
ជាចុងក្រោយ "ច្រើនពេក ឬតិចពេក" សុទ្ធតែមិនល្មម ហើយល្មមពេលខ្លះវាប្រែប្រួល
ទៅតាមបុគ្គល ឬក្រុមមួយៗ ។ ប៉ុន្តែរឿងដែលគួរពិចារណាគឺមិនគួរស្រឡាញ់ពេក
ឬស្អប់ពេក ឬវិនិច្ឆ័យនរណាម្នាក់ដោយយើងមិនមានពត៌មានគ្រប់គ្រាន់ទេ ។ យើង
ត្រូវតែឆ្ងល់ទៅវិញទេនៅពេលមានបុគ្គលប្រឹងប្រែងប្រើពាក្យសម្តីផ្អែមជ្រុល ប្រឹង
ប្រែងយកចិត្តយើងដើម្បីឲ្យយើងទុកចិត្តតែមិនបានលើកបង្ហាញពីសេចក្តីលំអិត
ចេតនា ឬគោលដៅ ។ មិនចាំបាច់ផ្អែមជ្រុល ឬលួងលោមយកចិត្តអីពេកទេ តែ
ត្រូវការសេចក្តីស្មោះត្រង់ ហើយសេចក្តីស្មោះត្រង់មានន័យថាអាចពិភាក្សា អាចបង្ហាញ
សេចក្តីលំអិត បញ្ជាក់ពីគោលដៅ ចេតនា ឬនិយាយបង្ហាញពីយន្តការណ៏ និងផ្លូវច្បាប់
ប្រសិនមានបញ្ហា ។ ផ្អែមពេក លួងលោមពេក ឬទុកចិត្តពេកតែខ្វះសេចក្តីលំអិត
និងយន្តការណ៏ដោះស្រាយបញ្ហាពេលក្រោយជាអន្ទាក់ដ៏ពិសពុលដែលគួរតែជៀសវាង ។
សមភាពយេនឌ័រ
Gender Equality
Household chores as priority for women; education for girls is after boys. Educating, sharing idea and discussions and debate shall exclude girls. What do these prepare women to be? Luckily, if she's married to a nice guy, her life dependent on her husband will be fine. If not, she'll be trapped and victimized probably for the rest of her life.
One certain thing is the above conducts are NOT empowering girl, lifting up their rights and value and preparing them to face the future. And why shouldn't girls be informed of the paths or
their boundary they will live in? I wholeheartedly support better options for them, the ones that they shall be financially independent through their education and skills, that they don't have to live on the income of their violent abuser and that they shall not be trapped and victimized for the rest of their life by reconciling because they are forced to by lack of finance or legal means.
Likewise, I personally hope all leaders of sectors shall become strong advocates for gender equality and shall advocate for practical attention, education, skill training and employment and equal legal practices before laws for every citizen. Insisting girls to silence, or accept the social reality that girls are not equal to men in terms of opinion, ideas, education and strength shall mean accepting with full consciousness of prolonging the state of violence, inferiority and victimization for women-and that's ridiculous and disrespectful toward girls.
The admirable leaders shall consistently send messages expressing support and attention for gender equality and advocate through pragmatic actions and policy.
Household chores as priority for women; education for girls is after boys. Educating, sharing idea and discussions and debate shall exclude girls. What do these prepare women to be? Luckily, if she's married to a nice guy, her life dependent on her husband will be fine. If not, she'll be trapped and victimized probably for the rest of her life.
One certain thing is the above conducts are NOT empowering girl, lifting up their rights and value and preparing them to face the future. And why shouldn't girls be informed of the paths or
their boundary they will live in? I wholeheartedly support better options for them, the ones that they shall be financially independent through their education and skills, that they don't have to live on the income of their violent abuser and that they shall not be trapped and victimized for the rest of their life by reconciling because they are forced to by lack of finance or legal means.
Likewise, I personally hope all leaders of sectors shall become strong advocates for gender equality and shall advocate for practical attention, education, skill training and employment and equal legal practices before laws for every citizen. Insisting girls to silence, or accept the social reality that girls are not equal to men in terms of opinion, ideas, education and strength shall mean accepting with full consciousness of prolonging the state of violence, inferiority and victimization for women-and that's ridiculous and disrespectful toward girls.
The admirable leaders shall consistently send messages expressing support and attention for gender equality and advocate through pragmatic actions and policy.
គោរពសិទ្ធ លើកតម្លៃ និងផ្តល់អំណាចស្រ្តី
អានប្រជុំរឿងព្រងខ្មែរប៉ុន្មានរឿងដោយ Mr. Long Hair ចាប់អារម្មណ៏នឹងពាក្យពេជន៏
ដូចជាប្តីហៅប្រពន្ធ "ឯង " រីឯប្រពន្ធហៅប្តីថា "អ្នក" ។ នៅក្នុងរឿងប្តីក៏ប្រើពាក្យ
"អញ" ដែលសម័យនេះចាត់ទុកថាអាងកម្លាំងបាយ ពោរពេញដោយហិង្សា និងមិន
មែនជាពាក្យពិរោះពិសារ ។ ធ្លាប់ទៅជនបទដូចនៅតែលឺពាក្យ "ឯង និងអ្នក" នៅ
ប្រើនៅឡើយ ចំណែកឯអ្នកទីក្រុងច្រើនប្រើពាក្យ "បង អូន Honey, Baby ឬ Darling" ។
តែល្អដែរដែលអាចជម្រុះ និងដូរទម្លាប់ពាក្យ "អញ" ប្រើនៅក្នុងគ្រួសារ និងសង្គម ។
និយាយភ្ជាប់រឿងខាងលើនឹងសមភាពយេនឌ័រ ការគោរពសិទ្ធិ និងផ្តល់អំណាច
ដល់ស្រ្តី ពាក្យពេជន៏ដូចជា "អញ" គឺបង្ហាញពីទម្លាប់ និងការគិតដែលចាត់ទុក
ស្រ្តីនៅក្រោមបុរស និងមិនសំខាន់ស្មើបុរសទៅហើយ ។ ប៉ុន្ទែដោយយល់ឃើញមិន
ល្អ ជាពាក្យមិនពិរោះពិសារ និងមិនផ្តល់តម្លៃដល់ស្រ្តី ពាក្យនេះអាចត្រូវបានជម្រុះ
និងដូរមកជាពាក្យ "បង អូន Honey, Baby ឬ Darling" ជាដើម ។ គេអាចថាពាក្យ
ក្រោយផ្អែមរលួយ ផ្ទះលិចទឹក សម្បុរខ្មៅនៅតែស្រែ ផ្ទះនៅលើចុងឈើរអីជាដើម
អ្នកនិយាយនោះគួរឈប់រាប់អាន ប្រស្រ័យទាក់ទងអីជាមួយពីព្រោះជាមនុស្ស
មិនចេះគោរព មិនចេះផ្តល់តម្លៃ និងមិនដឹងហៅថាម៉េចដែលជិនឆ្អន់មិនចង់
ឃើញគេល្អ គេចេះគោរពសិទ្ធិសេរីភាពចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ។ អ្នកទាំងនោះបាន
ចំ "បើមិនបានធ្វើអ្វីល្អ ធ្វើតែរឿងកាន់តែអាក្រក់" "មិនចេះដាំមិនជួយថែទាំ ចេះ
តែកាប់បំផ្លាញ ។" បើមិនអញ្ចឹងទេជាមនុស្សមិនទទួលខុសត្រូវ ក្រឡិចក្រឡុច
បោកបញ្ឆោតគេចង់បានតែល្អខ្លួនឯង ឬហៅយ៉ាងខ្លីថាល្អដូចផ្លែល្វា ឆ្អិនក្បាល
ស៊ីក្បាល ឆ្អិនកន្ទុយស៊ីកន្ទុយ ។ ភាសាបច្ចុប្បន្នគេហៅថា Negative People without
inspiring or empowering thought!
ភ្ជាប់រឿងនេះដែរ ទម្លាប់ និងផ្នត់គំនិតខាងក្រោមគួរជម្រុះ និងកែប្រែពីព្រោះ
មិនបានគោរពសិទ្ធ លើកតម្លៃ និងផ្តល់អំណាចដល់ស្រ្តីទេនៅក្នុងភាគរយ
ខ្ពស់ និងអាចជឿជាក់បាន :
- ចាត់ការងារផ្ទះជាធំ តែមិនមែនការអប់រំ និងហ្វឹកហ្វឺនជំនាញសម្រាប់ការងារ ។
- ការអប់រំកូនស្រីមិនសំខាន់ដូចកូនប្រុស គឺត្រូវទទួលក្រោយកូនប្រុស និង
មិនសំខាន់ដូចកូនប្រុស ។
- ការគិត ការជជែកពិភាក្សា ការសម្រេចចិត្តរឿងគ្រួសារ និងសង្គមជាតិ
ជាការងារអតិ្ថភាពរបស់បុរស ។
- ការងារដែលស្រ្តីអាចធ្វើបានគ្មានអ្វីក្រោពីនៅចង្រ្កានបាយ និងនៅផ្ទះមើល
ថែកូន ។ (ចុះបើហេតុផល និងការអនុវត្តន៏ដូចខាងលើហើយ តើរៀបចំឲ្យគ្នា
ស្រ្តីចេះអ្វីបាន បើមិនចាត់ការអប់រំ ការគិត ការសម្រេចចិត្ត និងហ្វឹកហ្វឺន
ជំនាញឲ្យគ្នាផង?)
ដល់តែអញ្ចឹងស្រ្តីច្រើនតែគេរៀបចំឲ្យមិនមានសិទ្ធិ មិនមានតម្លៃ និងអំណាចអ្វី ។
កាន់តែយ៉ាប់គឺច្រើនដើរលើផ្លូវហ្នឹង ការរៀបចំហ្នឹងដែលជាអន្ទាក់រកមុខមិនឃើញ
ស្រាយមិនរួច ជាប់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ និងស្ថានភាពជាជនរងគ្រោះ ។
ផ្ទុយទៅវិញ ទម្លាប់ និងផ្នត់គំនិតខាងក្រោមគួរលើកទឹកចិត្ត ផ្តល់តម្លៃ និង
ជួយជំរុញដោយគ្រួសារ សង្គម និងសមាជិកសង្គមទាំងបុរស និងស្រ្តីពីព្រោះ
នៅក្នុងភាគរយខ្ពស់ និងអាចជឿជាក់បាន :
- ចាត់ការងារផ្ទះមិនសំខាន់ដូចការអប់រំ និងហ្វឹកហ្វឺនជំនាញការងារ ។ បុរសអាច
ជួយការងារផ្ទះ ពីព្រោះស្រ្តីមានការងារសំខាន់ដូចគ្នាហ្នឹងបុរសដែរ ។ នេះគឺជួយគ្នា
ទៅវិញទៅមក ជាការអនុវត្តន៏ជាក់ស្តែងដល់ការគោរព និងផ្តល់តម្លៃចំពោះគ្នា
ទៅវិញទៅមក ។
- ការអប់រំកូនស្រីសំខាន់ដូចគ្នាហ្នឹងកូនប្រុស ។ ការយកចិត្តទុកដាក់ ការផ្តល់
ឪកាស ការលើកទឺកចិត្ត និងការឧបត្ថម្ភទុនសំខាន់មិនថាកូនស្រី និងប្រុស ។
- ការគិត ការជជែកពិភាក្សា ការសម្រេចចិត្តរឿងគ្រួសារ និងសង្គមជាតិត្រូវការទិន្ន័យ
និងការចូលរួមពីគ្រប់ភាគី ។ ស្រ្តី ក៏ដូចជាបុរសត្រូវតែសកម្ម ថ្លឹងថ្លែង និងទទួលខុស
ត្រូវដោយមតិយោបល់ និងការចូលរួម ។
_ ទាំងស្រ្តី និងបុរសគួរធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយយោងលើពត៌មាន (Informed Choice) ដោយយោងលើសតិសម្បជញ្ញ: (Conscious Choice) និងដោយការទទួលខុសត្រូវ
(Responsible Choice) និងដោយទស្សន:វិស័យ (Envisioned Choice) ។
ជារួមបើពិនិត្យលើគោលដៅរួមដែលថាការអប់រំគុណភាពផ្តោតលើសមត្ថភាព
ជំនាញ សមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហា ជំនឿចិត្ត និងការទទួលខុសត្រូវ នោះជា
គោលដៅដែលសមស្របនឹងបច្ចេកទេស សមស្របនឹងទស្សន:វិស័យនៃ
ទីផ្សារការងារ ក៏ដូចជាការលើកតម្លៃ ការគោរពសិទ្ធ និងការផ្តល់អំណាចដល់
ប្រជាពលរដ្ឋជាក់ស្តែងមិននិយាយតែមាត់ តែដោយសមភាពនៅចំពោះមុខច្បាប់ និងសមស្របនឹងយុត្តិធម៌សង្គមផងដែរ ។
សូមជួយណែនាំ ។ សូមអរគុណ ។
ដូចជាប្តីហៅប្រពន្ធ "ឯង " រីឯប្រពន្ធហៅប្តីថា "អ្នក" ។ នៅក្នុងរឿងប្តីក៏ប្រើពាក្យ
"អញ" ដែលសម័យនេះចាត់ទុកថាអាងកម្លាំងបាយ ពោរពេញដោយហិង្សា និងមិន
មែនជាពាក្យពិរោះពិសារ ។ ធ្លាប់ទៅជនបទដូចនៅតែលឺពាក្យ "ឯង និងអ្នក" នៅ
ប្រើនៅឡើយ ចំណែកឯអ្នកទីក្រុងច្រើនប្រើពាក្យ "បង អូន Honey, Baby ឬ Darling" ។
តែល្អដែរដែលអាចជម្រុះ និងដូរទម្លាប់ពាក្យ "អញ" ប្រើនៅក្នុងគ្រួសារ និងសង្គម ។
និយាយភ្ជាប់រឿងខាងលើនឹងសមភាពយេនឌ័រ ការគោរពសិទ្ធិ និងផ្តល់អំណាច
ដល់ស្រ្តី ពាក្យពេជន៏ដូចជា "អញ" គឺបង្ហាញពីទម្លាប់ និងការគិតដែលចាត់ទុក
ស្រ្តីនៅក្រោមបុរស និងមិនសំខាន់ស្មើបុរសទៅហើយ ។ ប៉ុន្ទែដោយយល់ឃើញមិន
ល្អ ជាពាក្យមិនពិរោះពិសារ និងមិនផ្តល់តម្លៃដល់ស្រ្តី ពាក្យនេះអាចត្រូវបានជម្រុះ
និងដូរមកជាពាក្យ "បង អូន Honey, Baby ឬ Darling" ជាដើម ។ គេអាចថាពាក្យ
ក្រោយផ្អែមរលួយ ផ្ទះលិចទឹក សម្បុរខ្មៅនៅតែស្រែ ផ្ទះនៅលើចុងឈើរអីជាដើម
អ្នកនិយាយនោះគួរឈប់រាប់អាន ប្រស្រ័យទាក់ទងអីជាមួយពីព្រោះជាមនុស្ស
មិនចេះគោរព មិនចេះផ្តល់តម្លៃ និងមិនដឹងហៅថាម៉េចដែលជិនឆ្អន់មិនចង់
ឃើញគេល្អ គេចេះគោរពសិទ្ធិសេរីភាពចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ។ អ្នកទាំងនោះបាន
ចំ "បើមិនបានធ្វើអ្វីល្អ ធ្វើតែរឿងកាន់តែអាក្រក់" "មិនចេះដាំមិនជួយថែទាំ ចេះ
តែកាប់បំផ្លាញ ។" បើមិនអញ្ចឹងទេជាមនុស្សមិនទទួលខុសត្រូវ ក្រឡិចក្រឡុច
បោកបញ្ឆោតគេចង់បានតែល្អខ្លួនឯង ឬហៅយ៉ាងខ្លីថាល្អដូចផ្លែល្វា ឆ្អិនក្បាល
ស៊ីក្បាល ឆ្អិនកន្ទុយស៊ីកន្ទុយ ។ ភាសាបច្ចុប្បន្នគេហៅថា Negative People without
inspiring or empowering thought!
ភ្ជាប់រឿងនេះដែរ ទម្លាប់ និងផ្នត់គំនិតខាងក្រោមគួរជម្រុះ និងកែប្រែពីព្រោះ
មិនបានគោរពសិទ្ធ លើកតម្លៃ និងផ្តល់អំណាចដល់ស្រ្តីទេនៅក្នុងភាគរយ
ខ្ពស់ និងអាចជឿជាក់បាន :
- ចាត់ការងារផ្ទះជាធំ តែមិនមែនការអប់រំ និងហ្វឹកហ្វឺនជំនាញសម្រាប់ការងារ ។
- ការអប់រំកូនស្រីមិនសំខាន់ដូចកូនប្រុស គឺត្រូវទទួលក្រោយកូនប្រុស និង
មិនសំខាន់ដូចកូនប្រុស ។
- ការគិត ការជជែកពិភាក្សា ការសម្រេចចិត្តរឿងគ្រួសារ និងសង្គមជាតិ
ជាការងារអតិ្ថភាពរបស់បុរស ។
- ការងារដែលស្រ្តីអាចធ្វើបានគ្មានអ្វីក្រោពីនៅចង្រ្កានបាយ និងនៅផ្ទះមើល
ថែកូន ។ (ចុះបើហេតុផល និងការអនុវត្តន៏ដូចខាងលើហើយ តើរៀបចំឲ្យគ្នា
ស្រ្តីចេះអ្វីបាន បើមិនចាត់ការអប់រំ ការគិត ការសម្រេចចិត្ត និងហ្វឹកហ្វឺន
ជំនាញឲ្យគ្នាផង?)
ដល់តែអញ្ចឹងស្រ្តីច្រើនតែគេរៀបចំឲ្យមិនមានសិទ្ធិ មិនមានតម្លៃ និងអំណាចអ្វី ។
កាន់តែយ៉ាប់គឺច្រើនដើរលើផ្លូវហ្នឹង ការរៀបចំហ្នឹងដែលជាអន្ទាក់រកមុខមិនឃើញ
ស្រាយមិនរួច ជាប់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ និងស្ថានភាពជាជនរងគ្រោះ ។
ផ្ទុយទៅវិញ ទម្លាប់ និងផ្នត់គំនិតខាងក្រោមគួរលើកទឹកចិត្ត ផ្តល់តម្លៃ និង
ជួយជំរុញដោយគ្រួសារ សង្គម និងសមាជិកសង្គមទាំងបុរស និងស្រ្តីពីព្រោះ
នៅក្នុងភាគរយខ្ពស់ និងអាចជឿជាក់បាន :
- ចាត់ការងារផ្ទះមិនសំខាន់ដូចការអប់រំ និងហ្វឹកហ្វឺនជំនាញការងារ ។ បុរសអាច
ជួយការងារផ្ទះ ពីព្រោះស្រ្តីមានការងារសំខាន់ដូចគ្នាហ្នឹងបុរសដែរ ។ នេះគឺជួយគ្នា
ទៅវិញទៅមក ជាការអនុវត្តន៏ជាក់ស្តែងដល់ការគោរព និងផ្តល់តម្លៃចំពោះគ្នា
ទៅវិញទៅមក ។
- ការអប់រំកូនស្រីសំខាន់ដូចគ្នាហ្នឹងកូនប្រុស ។ ការយកចិត្តទុកដាក់ ការផ្តល់
ឪកាស ការលើកទឺកចិត្ត និងការឧបត្ថម្ភទុនសំខាន់មិនថាកូនស្រី និងប្រុស ។
- ការគិត ការជជែកពិភាក្សា ការសម្រេចចិត្តរឿងគ្រួសារ និងសង្គមជាតិត្រូវការទិន្ន័យ
និងការចូលរួមពីគ្រប់ភាគី ។ ស្រ្តី ក៏ដូចជាបុរសត្រូវតែសកម្ម ថ្លឹងថ្លែង និងទទួលខុស
ត្រូវដោយមតិយោបល់ និងការចូលរួម ។
_ ទាំងស្រ្តី និងបុរសគួរធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយយោងលើពត៌មាន (Informed Choice) ដោយយោងលើសតិសម្បជញ្ញ: (Conscious Choice) និងដោយការទទួលខុសត្រូវ
(Responsible Choice) និងដោយទស្សន:វិស័យ (Envisioned Choice) ។
ជារួមបើពិនិត្យលើគោលដៅរួមដែលថាការអប់រំគុណភាពផ្តោតលើសមត្ថភាព
ជំនាញ សមត្ថភាពដោះស្រាយបញ្ហា ជំនឿចិត្ត និងការទទួលខុសត្រូវ នោះជា
គោលដៅដែលសមស្របនឹងបច្ចេកទេស សមស្របនឹងទស្សន:វិស័យនៃ
ទីផ្សារការងារ ក៏ដូចជាការលើកតម្លៃ ការគោរពសិទ្ធ និងការផ្តល់អំណាចដល់
ប្រជាពលរដ្ឋជាក់ស្តែងមិននិយាយតែមាត់ តែដោយសមភាពនៅចំពោះមុខច្បាប់ និងសមស្របនឹងយុត្តិធម៌សង្គមផងដែរ ។
សូមជួយណែនាំ ។ សូមអរគុណ ។
Subscribe to:
Posts (Atom)